Ultrasonik Gaz Debimetreleri

Çok Yollu Ultrasonik Gaz Debimetresi Nedir?

Bir boru hattı işletmecisi ile gaz alıcısı arasında el değiştiren her metreküp gaz, faturaya doğrudan yansır. Bu nedenle iletim hatlarında, şehir giriş istasyonlarında ve depolama tesislerinde kullanılan sayaçlardan yalnızca düşük belirsizlik değil, yıllarca kararlı kalan ve kendi sağlığını raporlayabilen bir ölçüm beklenir. Çok yollu ultrasonik gaz debimetresi bu ihtiyaca yönelik geliştirilmiş, tam geçişli bir sayaç gövdesi, gövdeye yerleştirilmiş transdüser çiftleri ve sinyal işleme elektroniğinden oluşan bir ölçüm sistemidir.

Sayaç, boru kesitindeki gaz hızını birden fazla akustik ölçüm yolu üzerinden belirler ve bunu çalışma koşullarındaki gerçek hacimsel debiye çevirir. Basınç ve sıcaklık bilgisi ile gaz kompozisyonu elektroniğe aktarıldığında, standart koşullara düzeltilmiş hacim, kütle ve enerji debileri de sayacın kendi içinde hesaplanabilir; bu özellik sayacın bir akış bilgisayarına paralel, yedek bir hesaplama katmanı olarak kullanılmasına imkân tanır.

Bu sayfadaki cihazlar yalnızca gaz ölçümü içindir: doğal gaz, hidrokarbon gazları ve endüstriyel gazlar. Yol sayısı arttıkça hız profili daha yüksek çözünürlükle örneklenir; sekiz yollu yapı, dirsek, vana ve kısa düz boru gibi saha gerçeklerinin yarattığı asimetrik profil ve girdap etkilerini ölçüm sırasında tanımlayıp kompanze edebilecek şekilde tasarlanmıştır.

Transit-Time Prensibi ve 8 Yollu Kordal Ölçüm

Transit-time (geçiş süresi) yönteminde ölçülen büyüklük, ses dalgasının gaz içinde bir transdüserden karşısındakine ulaşma süresidir. Gaz akarken ses, akışla aynı yönde daha hızlı, akışa karşı yönde daha yavaş ilerler. Sayaç bu farkı sekiz ayrı yolda aynı anda değerlendirir:

1.      Akustik darbelerin üretilmesi: Her ölçüm yolu, sayaç gövdesinin karşılıklı yüzlerine yerleştirilmiş bir transdüser çiftinden oluşur. Toplam 16 transdüser, 125 kHz çalışma frekansında akustik darbeleri sırayla akış yönünde ve akışa karşı yönde gönderir ve alır; darbelerin üretimi ve zamanlaması tek bir transmitter tarafından yönetilir.

2.      Geçiş süresi farkının ölçülmesi: Akış yönündeki darbenin ulaşma süresi kısalır, akışa karşı olanınki uzar. İki süre arasındaki fark, o yol boyunca ortalama gaz hızıyla orantılıdır; iki sürenin birlikte değerlendirilmesi ise gazın ses hızını verir.

3.      Sekiz yolun tek ölçümde birleştirilmesi: Transmitter, sekiz kordal yoldan elde edilen hız değerlerini birleştirerek boru kesitindeki ortalama gaz hızını hesaplar. Ortalama hızın iç kesit alanıyla çarpımı, çalışma koşullarındaki gerçek hacimsel debiyi verir.

4.      Standart koşullara dönüşüm: Sayaç gövdesindeki basınç ölçüm noktasına bağlanan basınç transmitteri ve hat üzerindeki sıcaklık ölçümü, izole 4–20 mA girişler üzerinden elektroniğe aktarılır. Gaz kompozisyonu ile birlikte bu veriler kullanılarak düzeltilmiş hacim, kütle ve enerji debileri hesaplanır.

5.      Sürekli öz denetim: Her yolun sinyal kalitesi, ses hızı ve hız profili sürekli izlenir. Yollar arasındaki tutarlılık, hem transdüser sağlığı hem de akış koşulları hakkında diagnostik bilgi üretir.

Dört Düzlemde Çapraz Yollar ve Girdap Kompanzasyonu

Sekiz yol, dört konumda ve birbirine karşıt yönlerde yerleştirilmiştir. Bu çapraz yerleşim, asimetrik hız profillerinin etkisini yollar arasında birbirini dengeleyecek şekilde sönümler ve boru içindeki girdabın daha doğru hesaplanmasını sağlar. Sonuç olarak dirsekler, kısa düz boru boyları veya kompakt istasyon tasarımlarından kaynaklanan akış bozulmaları ölçüme daha az yansır; montaj etkisi kaynaklı sapma azalır ve uzun giriş borularına ya da akış düzenleyicilere olan ihtiyaç düşer.

Ses Hızı Karşılaştırması ile Ölçüm Güveni

Sayaç, ölçtüğü ses hızını gerçek zamanlı olarak teorik ses hızıyla karşılaştırabilir. Teorik değer; basınç, sıcaklık ve gaz kompozisyonundan AGA 10 (2003) veya GERG-2008 (AGA 8, Bölüm 2, 2017) yöntemleriyle hesaplanır. Kompozisyon verisi, bir gaz kromatografından Modbus üzerinden okunabilir. İki değer arasındaki sapma; transdüser, kompozisyon verisi ya da basınç-sıcaklık ölçümlerinden birinde sorun olabileceğine dair erken bir göstergedir.

Çift Yönlü Ölçüm ve Basınç Kaybı

Transit-time yöntemi, akış yönünden bağımsız olarak çalışır; sayaç iki yönde de ölçüm yapabilir ve ileri/ters yön toplamlarını ayrı ayrı tutar. Bu özellik, gazın mevsime göre depoya basıldığı ve depodan çekildiği yeraltı depolama tesisleri gibi uygulamalarda tek sayaçla ölçüm imkânı verir. Tam geçişli gövde, ölçüm için akışı daraltmadığından sayaç ek basınç kaybı oluşturmaz; bu da kompresör ve işletme maliyetleri açısından önemlidir.

Hız ölçümü gerçek (çalışma koşullarındaki) hacmi verir; ticari transfer hesabında kullanılan standart hacim ve enerji değerleri, basınç, sıcaklık ve kompozisyon verilerinin kalitesine doğrudan bağlıdır. Bu nedenle sayaç, ölçüm istasyonundaki yardımcı ölçümlerle birlikte bir sistem olarak ele alınmalıdır.

Öne Çıkan Teknik Yetenekler

·         8 yollu, 16 transdüserli kordal yapı: Dört düzlemde karşılıklı yerleştirilmiş sekiz yol, hız profilini yüksek çözünürlükle örnekler; tek transmitter tüm yolların verisini birleştirir.

·         Kalibrasyonlu yüksek doğruluk: Akış kalibrasyonlu sayaçlarda doğruluk okumanın ±%0,1'i, tekrarlanabilirlik 1,5–30,5 m/s aralığında okumanın ±%0,05'idir. Performans AGA 9 (2017, 3. baskı) ve ISO 17089 gerekliliklerini karşılar.

·         Islak olmayan, metal kapsüllü transdüserler: Titanyum kapsüllü transdüserler proses gazıyla doğrudan temas etmez; yağ, ıslak gaz ve korozif bileşen içeren gazlarda uzun ömür hedeflenir. DN900'e kadar standart, DN1050'de opsiyoneldir.

·         Basınç altında transdüser değişimi: Tek parçalı transdüser kapsülü, hat basınçsızlandırılmadan ve yüksek basınç sökme aparatı gerekmeden çıkarılabilir; ıslak olmayan tasarım bu işlem sırasında gaz salımını önler.

·         Mekanik sinyal güçlendirme: Transdüserdeki mekanik yükseltici dizi yapısı, akustik sinyali güçlendirerek sinyal zayıflaması ve yankı (reverberasyon) etkilerini sınırlar.

·         Dahili düzeltilmiş hacim, kütle ve enerji hesabı: Basınç, sıcaklık ve kompozisyon bilgisiyle standart koşul debileri hesaplanır; arşiv kayıtları bu verileri de içerdiğinden sayaç yedek bir akış hesaplayıcısı gibi kullanılabilir.

·         Yerinde ölçüm doğrulama ve öngörücü diagnostik: Sayaç ve proses durumunu tek bir sonuçta özetleyen doğrulama işlevi, aylık zamanlanmış veya talep üzerine PDF/XML raporlar üretir; öngörücü diagnostikler anormal durumlara hızlı müdahaleyi destekler.

·         Kapsamlı alarm seti: Boru iç yüzeyinde birikim, tıkanma, anormal hız profili, sıvı varlığı ve ters akış için ayrı alarmlar; kilitlemeli alarm ve alarm önceliklendirme desteği bulunur.

·         Denetlenebilir veri kaydı: Saatlik kayıtlar 180 gün, günlük kayıtlar beş yıl saklanır. Denetim kaydında değişikliği yapan kullanıcı adı tutulur; donanımsal yazma koruma anahtarı konfigürasyonu kilitler.

·         Zengin G/Ç ve haberleşme: Altı frekans/dijital çıkış, bir analog çıkış, basınç ve sıcaklık için iki izole analog giriş, RS-232/RS-485 üzerinden Modbus RTU/ASCII ve Ethernet üzerinden Modbus TCP; opsiyonel genişletme modülüyle ek seri port ve üç portlu Ethernet anahtarı.

·         Opsiyonel yerel gösterge: Üç satırlı yerel ekranda 26 değişken arasından seçilen 10'a kadar değer, 1–100 saniye arasında ayarlanabilen hızla dönüşümlü olarak izlenebilir.

Teknik Özellikler

Aşağıdaki değerler 8 yollu ultrasonik gaz debimetresi için tipik verilerdir. Transdüser tipi, hat çapı, basınç sınıfı ve gövde malzemesine göre değişen değerler proje aşamasında seçilen konfigürasyon için teyit edilmelidir.

Gövde ve flanş basınç sınıfları −29 … +38 °C için verilmiştir (ör. karbon çeliği gövdede PN 50 sınıfı için 51,1 bar); daha yüksek sıcaklıklarda izin verilen basınç düşebilir. Kapasite tabloları Schedule 40 iç çapı, 15 °C ve tipik doğal gaz kompozisyonu esas alınarak hazırlanmıştır ve yalnızca ön boyutlandırma içindir.

Başlıca Avantajlar

·         Daha kompakt ölçüm istasyonu: Akış düzenleyicisiz 5D düz boru ile metrolojik performans hedeflenebildiği için istasyon boyu, ağırlığı ve yatırım maliyeti azalır; yer kısıtlı offshore ve şehir içi istasyonlarda yerleşim kolaylaşır.

·         Sıfır ek basınç kaybı: Tam geçişli gövde ve akış düzenleyici gerektirmeyen yapı, sıkıştırma maliyetlerini düşürür ve akış düzenleyicilerde görülebilen tıkanma kaynaklı bakımı ortadan kaldırır.

·         Montaj etkilerine karşı düşük hassasiyet: Çapraz sekiz yollu düzen, dirsek ve vana kaynaklı asimetrik profil ile girdabı kompanze ederek sahadaki ölçümün laboratuvar kalibrasyonuna yakın kalmasına yardımcı olur.

·         Kesintisiz bakım: Transdüserlerin basınç altında, özel aparat olmadan değiştirilebilmesi hattın basınçsızlandırılması, gaz tahliyesi ve plansız duruş ihtiyacını azaltır.

·         Tek sayaçla çift yönlü ölçüm: Depoya basma ve depodan çekme gibi iki yönlü akışlarda ayrı sayaç hattı kurmadan ileri ve ters yön toplamları tutulabilir.

·         Kendi sağlığını raporlayan ölçüm: Yol bazında ses hızı, profil ve sinyal diagnostikleri; birikim, tıkanma ve sıvı algılama alarmları, sayacın ölçüm kalitesindeki değişimleri faturaya yansımadan fark etmeyi kolaylaştırır.

·         Hesaplama yedekliliği: Sayaç içinde hesaplanan düzeltilmiş hacim ve enerji değerleri, akış bilgisayarı sonuçlarının çapraz kontrolünde bağımsız bir referans olarak kullanılabilir.

Geniş kapasite aralığı: DN250'den DN1050'ye uzanan boyutlar ve 0,5–30 m/s hız aralığı, daha az sayıda paralel ölçüm hattıyla yüksek kapasiteli istasyonların kurulmasına imkân verir.

Doğal Gaz Zinciri Boyunca Uygulama Noktaları

8 yollu ultrasonik gaz debimetresi, doğal gazın üretimden son kullanıcıya kadar el değiştirdiği veya büyük hacimlerde izlendiği noktalarda kullanılır. Tipik kullanım yerleri şunlardır:

İletim Hatlarında Ticari Transfer

Doğal gaz iletim hatlarında büyük hacimli teslimat ve tesellüm noktalarının ana ölçüm cihazıdır. Yüksek doğruluk, uzun dönem kararlılık ve metroloji onayları, faturalandırmaya esas ölçüm için temel gerekliliklerdir.

Şehir Giriş İstasyonları

İletim şebekesinden dağıtım şebekesine geçişteki teslim ve tesellüm noktalarında kullanılır. Kompakt boru düzeni, şehir içindeki sınırlı istasyon alanlarında yerleşimi kolaylaştırır.

Yeraltı Gaz Depolama Tesisleri

Depo giriş ve çıkışlarında, basma ve çekme dönemlerinde yön değiştiren akışlar çift yönlü ölçüm yeteneğiyle tek sayaçla izlenebilir.

Gaz İşleme Tesisleri

Tesis giriş ve çıkışlarında ham ve işlenmiş gaz miktarlarının izlenmesi için kullanılır. Islak olmayan transdüser tasarımı, yağ veya sıvı taşınma riski bulunan gazlarda transdüser ömrünü korumaya yöneliktir.

Enerji Santrali Gaz Girişleri

Doğal gaz yakıtlı santrallerin giriş hatlarında yakıt tüketiminin ve enerji içeriğinin izlenmesinde kullanılır; kompozisyon verisiyle enerji debisi hesaplanabilir.

Karada ve Denizde Gaz Üretimi

Onshore ve offshore üretim tesislerinde satış gazı ve tesisler arası transfer ölçümünde kullanılır; kompakt istasyon tasarımı platformlardaki alan ve ağırlık kısıtlarına uyum sağlar.

Ultrasonik Gaz Debimetresi Seçimi ve Montaj Gereksinimleri

Ultrasonik gaz sayacı seçimi, sayacın kendisi kadar ölçüm istasyonunun boru düzenini ve yardımcı ölçümleri de kapsar. Aşağıdaki başlıklar teknik değerlendirmenin temel girdileridir:

Gaz ve Proses Koşulları

·         Gaz kompozisyonu ve kompozisyon verisinin kaynağı (sabit değer veya çevrimiçi gaz kromatografı)

·         Minimum, normal ve maksimum debi; standart ve çalışma koşullarında hacim

·         Çalışma basıncı aralığı; 6,89 bar altındaki düşük basınç işletmesi olup olmadığı

·         Gaz sıcaklığı ve minimum tasarım sıcaklığı

·         Yağ, ıslak gaz, sıvı taşınması veya korozif bileşen (ör. H₂S) olasılığı

Kapasite ve Hız Sınırları

·         Seçilen hat çapı için qmin, qt ve qmax geçiş hızları

·         Düşük basınçta hız sınırları: DN400 ve üzeri sayaçlarda 345 kPag'da 15,2 m/s, 689 kPag ve üzerinde 30,5 m/s (DN600 ve üzeri boyutlarda daha düşük)

·         DN300 ve altındaki sayaçlarda 0–689 kPag işletmesi için izole transdüser yuvası ve uygun transdüser tipi gerekliliği

·         Boru schedule değeri ve buna bağlı iç çap

·         Tek yönlü veya çift yönlü akış gereksinimi

Boru Düzeni ve Akış Koşullandırma

·         Akış düzenleyicisiz montajda sayaç girişinde en az 5D düz boru

·         İstenirse akış düzenleyicili montaj konfigürasyonu; farklı boru uzunlukları proje bazında uyarlanabilir

·         Çift yönlü sayaçlarda her iki tarafın giriş olarak düşünülmesi ve optimum sonuç için akış koşullandırma kullanılması

·         Numune probu, test kuyusu gibi ek bağlantılar için ilave 3D boru uzunluğu

·         Sıcaklık ölçüm noktasının önerilen konumu ve sayaç gövdesindeki basınç ölçüm bağlantısı (½ inç NPT veya pipet tipi)

Malzeme ve Basınç Sınıfı

·         ANSI/PN basınç sınıfı ve flanş yüzey tipi (RF, RTJ, kompakt flanş, hub)

·         Gövde malzemesi ve darbe testli karbon çeliği gerekip gerekmediği

·         NACE uyumlu tasarım, NORSOK veya PED talebi

·         Transdüser O-ring malzemesi (NBR veya FKM) ve kaplama/boya gereksinimi

Elektronik, Entegrasyon ve Onaylar

·         Akış bilgisayarı ve SCADA ile frekans, Modbus RTU/ASCII veya Modbus TCP bağlantısı

·         Gaz kromatografından Modbus seri veya TCP üzerinden kompozisyon okuma ihtiyacı

·         Tehlikeli alan onayı: ATEX/IECEx, UL/cUL, INMETRO veya EAC

·         Metroloji onayı: OIML, MID veya ülkeye özgü tip onayları

·         Kablo giriş tipi (¾ inç NPT veya M20) ve yerel gösterge ihtiyacı

Daha küçük hat çaplarında veya farklı ticari transfer yaklaşımlarında orifis ölçüm sistemleri gibi fark basınç esaslı çözümler de değerlendirilebilir; teknoloji seçimi debi aralığı, basınç, istasyon alanı ve yasal metroloji gereksinimleri birlikte ele alınarak yapılmalıdır.

Metroloji, Güvenlik ve Tasarım Standartları

Sayaç için tanımlı metroloji, tehlikeli alan ve mekanik tasarım standartları aşağıda özetlenmiştir. Bazı onaylar sipariş konfigürasyonuna bağlı olarak seçilir.

Onay listesi sayacın tamamı için bilgi amaçlıdır; ölçüm istasyonunun bütünü için geçerli yasal metroloji gereklilikleri ve Türkiye'deki doğal gaz ölçüm mevzuatı proje bazında TLY Enerji mühendislik ekibiyle birlikte değerlendirilmelidir.

TLY Enerji Gaz Ölçüm Mühendisliği Yaklaşımı

Ticari transfer noktasındaki belirsizlik yalnızca sayaçtan gelmez; boru düzeni, akış koşullandırma, basınç ve sıcaklık ölçümü, gaz kompozisyonu ve hesaplama zinciri birlikte sonucu belirler. TLY Enerji bu nedenle ultrasonik gaz debimetresini ölçüm istasyonunun bütünü içinde ele alır: debi ve basınç profilinizden sayaç boyutunu ve hız sınırlarını kontrol eder, düz boru ve akış düzenleyici ihtiyacını istasyon yerleşimiyle birlikte değerlendiririz.

Proje sürecinde yardımcı ölçümlerin ve gaz kromatografı bağlantısının kurgulanması, akış bilgisayarı ve SCADA entegrasyonu, proje dokümantasyonu ve devreye alma aşamalarında mühendislik desteği sağlarız. İşletme döneminde ise diagnostik trendlerin ve doğrulama raporlarının yorumlanmasında saha ekiplerinizle birlikte çalışarak ölçüm kalitesindeki değişimlerin erken fark edilmesine katkı veririz.

·         Debi profili analizi ve sayaç boyutlandırma

·         Boru düzeni ve akış koşullandırma değerlendirmesi

·         Basınç, sıcaklık ve kompozisyon ölçümlerinin entegrasyonu

·         Akış bilgisayarı ve SCADA haberleşme kurgusu

·         Devreye alma ve diagnostik veri yorumlama desteği

Sıkça Sorulan Sorular

Ultrasonik gaz debimetresi nasıl çalışır?

Sayaç gövdesine karşılıklı yerleştirilmiş transdüser çiftleri, akustik darbeleri akış yönünde ve akışa karşı yönde sırayla gönderir. Akışla aynı yöndeki darbe daha kısa sürede ulaşır. İki geçiş süresi arasındaki fark, o yol boyunca ortalama gaz hızıyla orantılıdır. Sekiz yoldan elde edilen hızlar birleştirilerek boru kesitindeki ortalama hız, bu hızın kesit alanıyla çarpımından da gerçek hacimsel debi hesaplanır.

8 yollu tasarımın ölçüme katkısı nedir?

Sekiz yol, dört konumda karşıt yönlü yerleştirildiği için hız profili daha yüksek çözünürlükle örneklenir. Bu düzen asimetrik profil etkilerini yollar arasında dengeler ve girdabın daha doğru hesaplanmasını sağlar. Böylece dirsek, vana veya kısa düz boru kaynaklı bozulmaların ölçüme etkisi azalır; akış düzenleyicisiz 5D düz boru ile OIML Sınıf 0,5 performansı hedeflenebilir.

Ultrasonik gaz debimetresi için ne kadar düz boru gerekir?

Akış düzenleyici kullanılmayan önerilen düzende sayaç girişinde en az 5D düz boru yeterlidir. İstenirse akış düzenleyicili konfigürasyon da uygulanabilir. Çift yönlü sayaçlarda her iki taraf da giriş olarak ele alınır ve optimum sonuç için akış koşullandırma önerilir. Numune probu veya test kuyusu gibi ek bağlantılar için ilave 3D boru uzunluğu gerekebilir. Nihai boru düzeni istasyon yerleşimine göre belirlenmelidir.

Ticari transfer için hangi standartlar ve onaylar geçerlidir?

Sayaç, AGA 9 (2017, 3. baskı) ve ISO 17089 performans gerekliliklerini karşılar. Metroloji tarafında OIML R 137 Sınıf 0,5 ve MID 2014/32/EU (MI-002) kapsamında Sınıf 1,0 onayları bulunur; Çin, Brezilya ve EAC bölgesi için ülke bazlı tip onayı seçenekleri de vardır. Türkiye'deki ticari transfer uygulamalarında ölçüm istasyonunun tamamı için geçerli mevzuat ve onay gereklilikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Ultrasonik gaz debimetresi sıvı ölçümünde kullanılabilir mi?

Hayır. Bu sayfada ele alınan sayaç doğal gaz, hidrokarbon gazları ve endüstriyel gazların ölçümü için tasarlanmıştır; sıvı ölçümü için tanımlanmış bir performansı yoktur. Sayaçtaki sıvı algılama alarmı, gaz hattında istenmeyen sıvı varlığını tespit ederek operatörü uyarmak içindir. Sıvı hatlarında debi ölçümü için akışkana ve prosese uygun farklı ölçüm teknolojileri değerlendirilmelidir.

Transdüserler hat basınç altındayken değiştirilebilir mi?

Evet. Titanyum kapsüllü, ıslak olmayan transdüserlerde tek parçalı kapsül, hat basınçsızlandırılmadan ve yüksek basınç sökme aparatı kullanılmadan çıkarılabilir. Transdüser proses gazıyla temas etmediği için bu işlem sırasında gaz salımı oluşmaz. Daha eski tip transdüserlerle donatılmış sayaçlar bu transdüser tipine yükseltilebilir. Bakım prosedürü tesisin iş güvenliği kurallarına göre planlanmalıdır.

Sayaç kapasitesi nasıl hesaplanır?

Ön boyutlandırmada, ilgili hat çapı ve çalışma basıncı için maksimum hızdaki standart kapasite, istenen hızın maksimum hıza oranıyla çarpılır. Örneğin DN250 bir sayaç 4.500 kPag'da 30,5 m/s hızda yaklaşık 280 bin Sm³/sa kapasiteye sahipse, 21 m/s'de kapasite yaklaşık 192,7 bin Sm³/sa olur. Bu değerler tipik gaz kompozisyonu ve 15 °C referansına dayanır; sipariş öncesinde kesin boyutlandırma yapılmalıdır.

Ultrasonik gaz debimetresi enerji debisi hesaplayabilir mi?

Evet. Sayaç elektroniği, basınç ve sıcaklık girişleri ile gaz kompozisyonu verisini kullanarak düzeltilmiş hacim, kütle ve enerji debilerini hesaplayabilir. Kompozisyon verisi bir proses gaz kromatografından Modbus seri veya TCP bağlantısıyla okunabilir. Ticari transfer hesabında bu değerler genellikle akış bilgisayarı sonuçlarının yedeği ve çapraz kontrolü olarak kullanılır.

Hangi diagnostik fonksiyonlar bulunur?

Yol bazında transdüser sağlığı, sinyal dalga formları, hız profili ve ses hızı karşılaştırması izlenebilir. Boru iç yüzeyinde birikim, tıkanma, anormal profil, sıvı algılama ve ters akış alarmları bulunur. Yerinde ölçüm doğrulama işlevi sayaç ve proses durumunu tek bir sonuçla özetler ve aylık zamanlanmış ya da talep üzerine PDF/XML rapor üretir. Saatlik kayıtlar 180 gün, günlük kayıtlar beş yıl saklanır.