Kimyasal Tanker Boşaltım Sistemleri

Kimyasal tanker boşaltımında önce ürünün tankerden nasıl çıkarılacağı seçilir: tesis pompasıyla, pompa ve buhar dönüşüyle ya da tankerin inert gazla basınçlandırılmasıyla. Hangisinin uygun olduğu ürüne, tankerin basınç dayanımına ve alıcı tankın gaz tahliye kapasitesine bağlıdır. Yöntem ne olursa olsun, ürün depolamaya girmeden önce dört kontrol tamamlanır: doğru tanka bağlanıldığının doğrulanması, ürün kalitesinin kabulü, alıcı tankta yeterli boş hacim bulunması ve hortum ile bağlantıların ürünle uyumlu olması.

Emme tarafı, gaz ayırıcı ve alınan miktarın tank seviyesiyle mutabakatı gibi genel konular tanker boşaltım sistemleri sayfasında anlatılmıştır. Burada kimyasal ürünlere özgü yöntem ve emniyet kararları ele alınır.

Boşaltım yöntemleri ve kimyasallardaki anlamı

Kimyasal taşımacılık rehberleri dökme sıvı boşaltımında dört yaygın senaryo tanımlar ve bunlar arasında bir öncelik sırası belirlemez. Seçim, ürünün ve tesisin koşullarına göre yapılır:

Pompalı yöntemlerin önemli bir emniyet avantajı vardır: acil durumda pompanın enerjisi kesildiğinde ürün akışı da hemen durur. Basınçlı itmede ise tanker içinde depolanmış gaz enerjisi akışı sürdürmeye devam eder. Buna karşılık basınçlı itmede ürünle temas eden bir pompa bulunmadığından ürün değişiminde pompa temizliği sorunu ortadan kalkar; bu, saflığı kritik ürünlerde yöntemin tercih edilme nedenlerinden biridir.

Basınçlı boşaltımın tasarıma yükledikleri

Azotla itme kâğıt üzerinde basit görünse de tesis tarafında birkaç tasarım kararını zorunlu kılar. Boşaltım sonunda tankerdeki gaz hatları süpürür ve alıcı tanka ulaşır; tankın havalandırma sistemi, basınç-vakum emniyet vanası ve varsa yıkayıcısı bu gaz akışını karşılayacak şekilde boyutlandırılmalıdır. Hatta bir sayaç varsa, boşaltım sonundaki gaz geçişi ölçümü bozabileceği için sayaç önünde gaz ayırma veya boşaltım sonunun otomatik algılanması gerekir.

·         Basınç sınırı: Kompresör veya azot hattı, tankerin izin verilen işletme basıncını aşamayacak şekilde regüle edilir ve emniyet vanasıyla korunur.

·         Tankerin basınçsızlaştırılması: Rehberlere göre boşaltım sonrasında tanker basınç altında yola çıkarılmaz; basınç tesiste, kontrollü bir buhar yönetim hattı üzerinden atmosfer basıncına indirilir.

·         Azot kaynaklı boğulma riski: İnert gazla boşaltılan tankerde daha sonra tanker temizliği yapacak personel için uyarı etiketi kullanılır.

·         Kompresörün sahipliği: Rehberler pompa ve kompresörün tesise ait olmasını önerir; araç üstü ekipman taşınan net yükü azaltır.

Yanlış tanka boşaltmayı önleyen katmanlar

Kimyasallarda yanlış tanka boşaltma yalnızca kalite kaybı değil, tank içinde istenmeyen bir tepkime anlamına gelebilir. Bu nedenle kontrol tek bir kişiye veya tek bir işarete bırakılmaz, birbirini tamamlayan katmanlarla kurulur:

1.       Giriş noktaları tank numarası ve ürün adıyla etiketlenir ve kilitli tutulur; kilit, boşaltım izni verilen noktada açılır.

2.       Uyumsuz ürünlerin giriş noktalarında farklı kaplin tipleri kullanılır; böylece yanlış hortum fiziksel olarak bağlanamaz.

3.       Sürücüye tank numarasını gösteren belge verilir ve bağlantıyı tesis operatörü yapar ya da doğrular.

4.       Otomasyon sistemi, seçilen alıcı tank ile sipariş veya sevk belgesindeki ürünü eşleştirmeden boşaltım vanasına izin vermez.

5.       Alıcı tankta boş hacim, boşaltım öncesinde hem teslim eden hem teslim alan tarafından teyit edilir; yüksek seviye alarmı ve kapama işlevi bağımsız olarak çalışır.

Kalite kabulü ve numune

Ürün tanka verilmeden önce belgeler kontrol edilir: analiz sertifikası, tankerin temizlik belgesi, sevk irsaliyesi ve varsa mühür numaraları. Numunenin nasıl alınacağı önceden tanımlanmalıdır. Sektör rehberleri tanker üstünden numune alınmasından mümkün olduğunca kaçınılmasını, gerekiyorsa bunun yetkin tesis personeli tarafından ve yüksekte çalışma önlemleri alınmış bir platformdan yapılmasını önerir. Numunenin sürücü kabininde taşınması da istenmez.

Analiz sonucu beklenmeden ana depolama tankına boşaltma yapılması riskliyse, karantina tankı veya kabul sonrası transfer gibi işletme çözümleri değerlendirilir. Bu kararlar ölçüm skidinin yerleşimini de etkiler: numune noktası, sayaç ve tank seçim vanaları aynı akış düzeninde planlanmalıdır.

Hortum, kaplin ve conta uyumu

Boşaltım hortumu, kaplinler ve contalar ürünün tamamıyla temas eden ve en sık değişen parçalardır. Hortum iç katmanı, takviye ve conta malzemesi, taşınan ürünün derişimi ve sıcaklığı için üreticinin uyumluluk verisine göre seçilir; aynı hortumun farklı ürünlerde kullanılması, önceki ürünün kalıntısıyla tepkime riskini de beraberinde getirir. Hortumlar ürün adıyla işaretlenir, periyodik muayene ve basınç testi kayıt altında tutulur, bağlantı sökülmeden önce hortum boşaltılır ve damlama toplama düzeni öngörülür. Asit ve alkali ürünlerde malzeme seçiminin ayrıntıları korozif akışkan transfer sistemleri sayfasındadır.

Tasarım girdileri

TLY Enerji'nin boşaltım projelerindeki rolü

TLY Enerji, kimyasal boşaltım projelerinde yöntem seçimine yönelik mühendislik değerlendirmesi, ölçüm enstrümanları, vanalar ve pompaların tedariki, tank seçimi ve izin sinyallerini içeren kontrol mantığının PLC veya SCADA sistemine entegrasyonu, saha montajı ile test ve devreye alma aşamalarında destek sağlayabilir. Tedarik sınırı, özellikle kompresör, azot sistemi ve tank ekipmanı açısından her projede ayrıca belirlenir.

Boşaltım noktası için gerekli veriler

·         Boşaltılacak ürünler, SDS'leri ve alıcı tank eşleşmesi

·         Gelen tankerlerin tipi, basınç dayanımı ve bağlantı ölçüleri

·         Tercih edilen boşaltım yöntemi ve tesiste azot veya basınçlı hava bulunup bulunmadığı

·         Alıcı tankların havalandırma, emniyet vanası ve arıtma altyapısı

·         Kalite kabul prosedürü ve numune alma beklentisi

·         Alınan miktarın kantarla mı sayaçla mı belirlendiği

·         Mevcut kontrol sistemi ve istenen kilitleme düzeyi

İlgili sayfalar

·         Tanker boşaltım sistemleri: Emme tarafı, gaz ayırma ve alınan miktarın doğrulanması.

·         Korozif akışkanların transferi: Asit ve alkalilerde pompa, hortum ve conta seçimi.

·         Kimyasallarda ticari teslim ölçümü: Alınan miktarın kütle veya hacim olarak ticari esası.

·         Kimyasal tanker dolum sistemleri: Dolum tarafında kontaminasyon ve emisyon kontrolü.

Boşaltım hakkında sık sorulan sorular

Kimyasal boşaltımda pompa mı azotla itme mi tercih edilmeli?

Tek bir doğru yöntem yoktur. Pompalı boşaltımda enerji kesildiğinde akış hemen durur; bu önemli bir emniyet avantajıdır. Azotla itmede ürünle temas eden pompa olmadığı için temizlik ve kontaminasyon kolaylaşır, ancak tankerin basınç dayanımı, boşaltım sonundaki gaz akışı ve tankerin tesiste basınçsızlaştırılması tasarıma dahil edilmelidir.

Boşaltım için basınçlı hava kullanılabilir mi?

Yalnızca yanıcı olmayan ve havayla tepkimeye girmeyen ürünlerde, tankerin basınç dayanımı uygunsa değerlendirilebilir. Yanıcı bir atmosfere basınçlı hava verilmesi kabul edilemez; bu durumda azot gibi inert bir gaz kullanılır. Ürünün SDS'indeki kararlılık ve tepkime bilgileri de havanın uygun olup olmadığını gösterir.

Yanlış tanka boşaltma nasıl engellenir?

Etiketli ve kilitli giriş noktaları, uyumsuz ürünler için farklı kaplin tipleri, tank numarasının belgede yer alması, bağlantının tesis operatörünce yapılması ve otomasyonun alıcı tankı sipariş ile eşleştirmesi birlikte kullanılır. Tek bir önleme güvenmek yerine katmanlı bir kurgu tercih edilir.

Boşaltım sonunda gelen gaz sayacı etkiler mi?

Evet, özellikle basınçlı boşaltımda tanker boşaldığında hatlardan gaz geçer. Bu gaz sayaçtan geçerse ölçüm hatası oluşabilir; bu nedenle sayaç önünde gaz ayırma, boşaltım sonunun algılanması ve gerektiğinde sayaç vanasının otomatik kapatılması öngörülür. Kantarla miktar belirlenen tesislerde bu etki ölçümü değil yalnızca tank tarafını ilgilendirir.