Kimyasal Tanker Dolum Sistemleri

Kimyasal tanker dolumunda kontaminasyon ve emisyon, tek bir ekipmanla değil üç kararın birlikte verilmesiyle önlenir: ürünün geçtiği hattın ürüne özel mi yoksa doğrulanabilir biçimde temizlenebilir mi olacağı, tankere yalnızca doğru ve temiz bir bölmenin bağlanmasını sağlayan bağlantı disiplini ve tankerden çıkan buharın atmosfere değil kontrollü bir hatta yönlendirildiği kapalı dolum düzeni. Bu üç karar, ürünün emniyet bilgi formunda (SDS) yer alan uyumsuz malzemeler, kaçınılması gereken koşullar ve fiziksel özellikler üzerinden şekillenir.

Pompa, filtre, sayaç, kontrol vanası ve dolum kolundan oluşan genel dolum zinciri ile iki kademeli dolum profili tanker dolum sistemleri sayfasında anlatılmıştır. Bu sayfa, aynı zincirin kimyasal ürünlerde hangi noktalarda farklılaştığına odaklanır.

Kontaminasyon nereden gelir?

Kimya terminallerinde kalite şikâyetlerinin önemli bir kısmı ölçüm hatasından değil, üründe istenmeyen bir karışımdan kaynaklanır. Karışımın kaynağı çoğu zaman tahmin edilenden daha küçük hacimlerdir:

·         Hat içi kalıntı: Önceki ürünün pompa gövdesinde, sayaç tüplerinde, vana boşluklarında veya dolum kolunun alçak noktalarında kalan kısmı.

·         Tankerin önceki yükü: Temizliği belgelenmemiş ya da uyumsuz bir ürün taşımış tanker bölmesi.

·         Ortak buhar hattı: Farklı ürünlerin buharlarının aynı toplama hattında buluşması; bazı ürün çiftlerinde bu yalnızca kalite değil emniyet sorunudur.

·         Yanlış bağlantı: Dolum kolunun yanlış bölmeye ya da sıvı hattının buhar bağlantısına takılması.

Kimyasal taşımacılık için hazırlanan sektör rehberleri de istenmeyen karışımı önlemek için ürüne özel dolum ekipmanı, ürüne özel buhar dönüş hatları, ürün adıyla işaretlenmiş bağlantılar ve mümkünse her ürün için farklı bağlantı tipi kullanılmasını önerir.

Ürüne özel hat mı, temizlenebilir ortak hat mı?

Her ürün için ayrı pompa, sayaç ve dolum kolu en temiz çözümdür, ancak ürün portföyü genişledikçe yatırım ve yer ihtiyacı hızla artar. Ortak hat ise ancak ürün değişiminde hattın boşaltılması, gerekirse yıkanması ve bunun kayıt altına alınması mümkünse kabul edilebilir. Karar ürün bazında verilir; aynı terminalde bazı ürünler özel hatta, uyumlu bir ürün ailesi ise ortak hatta dolabilir.

Dolum sonunda hat boşaltma

Kimyasal dolumunda dolum kolunun ve hortumun sökülmeden önce boşaltılması hem operatörün maruziyetini hem de bir sonraki ürüne kalıntı taşınmasını azaltır. Hat boşaltma genellikle eğimli borulama ve alçak noktada drenaj, dolum kolunun tankere doğru süzülmesi veya azot gibi inert bir gazla süpürme yoluyla yapılır. Süpürme gazının hangi ürünlerde kullanılabileceği, tankerin ve alıcı tankın bu gazı nasıl tahliye edeceği önceden tasarlanmalıdır.

Hat boşaltmanın ölçüme de etkisi vardır. Sayaçtan sonra kalan boru hacminin tankere mi gittiği yoksa hatta mı kaldığı, teslimin hangi noktada gerçekleştiğini belirler. Ölçüm sistemi standartlarında bu nokta aktarım noktası olarak tanımlanır; hat boşaltma yöntemi değişirse teslim edilen miktarın hesabı da değişebilir. Bu nedenle boşaltma yöntemi, ticari ölçüm yaklaşımıyla birlikte kararlaştırılmalıdır.

Kapalı dolum: tankerden çıkan gaz nereye gider?

Tanker dolarken bölmedeki gaz fazı dışarı itilir. Uçucu, zehirli veya kokulu kimyasallarda bu gaz açık kapaktan atmosfere bırakılmaz; alttan dolum veya sızdırmaz dome bağlantılı üstten dolumla dolum kapalı yapılır ve çıkan gaz bir buhar hattına alınır. Gazın gideceği yer ürüne göre seçilir: depolama tankına geri dönüş (buhar dengeleme), asidik veya bazik buharlar için yıkayıcı (scrubber), organik buharlar için buhar geri kazanım ya da yakma ünitesi.

Depolama tankları azotla örtülüyorsa (nitrogen blanketing), dolum pompası tanktan ürün çektikçe tank basıncını koruyan azot beslemesi devreye girer. Tankerden dönen gaz aynı tanka yönlendiriliyorsa, dönen gazın içeriği ve miktarı azot örtüleme ile tank basınç-vakum emniyet vanalarının ayarlarıyla uyumlu olmalıdır. Farklı ürün tanklarının buhar hatlarını ortaklaştırmak, kontaminasyon ve tepkime riskini sıvı hattından buhar hattına taşımak anlamına gelir.

Malzeme ve conta seçimi

Kimyasal dolum hattında pompa gövdesi ve mekanik salmastrası, sayaç ıslanan parçaları, vana iç parçaları, dolum kolu döner bağlantıları, hortum iç katmanı ve contalar ayrı ayrı değerlendirilir. Bir akışkan için uygun olan malzemenin başka bir akışkana ya da aynı akışkanın farklı derişimine taşınması doğru değildir. Üretici uyumluluk kılavuzları, sıcaklık, derişim ve safsızlık düzeyindeki küçük değişikliklerin ıslanan parça uyumunu değiştirebileceğini ve nihai malzeme seçiminin kullanıcı sorumluluğunda olduğunu açıkça belirtir. Bu nedenle seçim, gerçek ürün spesifikasyonu için üreticinin uyumluluk verisine ve gerekiyorsa test sonuçlarına dayandırılır.

Özellikle ürüne özel olmayan hatlarda en zayıf halka genellikle contalar ve hortumlardır: metal gövde birçok ürünle uyumluyken, elastomer bir conta ürünlerden biriyle şişebilir veya sertleşebilir. Asit ve alkali gibi korozif ürünlerde malzeme ve sızdırmazlık kararları korozif akışkan transfer sistemleri sayfasında ayrıntılıdır.

Tanker tarafında yapılan kontroller

·         Temizlik belgesi ve önceki yük: Bölmenin son taşıdığı ürün ve temizlik kaydı, yüklenecek ürünle uyum açısından dolumdan önce kontrol edilir.

·         Bölme ve ekipman eşleşmesi: Tanker ekipman numarasının sevk belgesiyle eşleştiği gözle veya otomasyon üzerinden doğrulanır.

·         Topraklama: Yanıcı kimyasallarda araç topraklaması doğrulanmadan dolum izni verilmez; statik elektrik kontrolü iletken parçaların topraklanmasını ve yüklenmenin sınırlandırılmasını kapsar.

·         Taşma önleme: Akaryakıt tankerlerinde kullanılan taşma önleme arayüzü standartları sıvı yakıt taşıyan tankları hedefler; kimyasal tankerlerde taşma önleme yöntemi, ön ayarlı miktar ve seviye algılama birlikte projeye göre tanımlanır.

Tasarım girdileri

TLY Enerji hangi aşamalarda destek verir?

Kimyasal dolum projelerinde TLY Enerji, ürün ve proses verilerinin değerlendirilmesi, ölçüm ve kontrol teknolojisinin seçimi, enstrüman, vana ve pompa tedariki, otomasyon ile kontrol sisteminin entegrasyonu, saha montajı, test ve devreye alma aşamalarında mühendislik desteği verebilir. Hangi ekipmanın tedarik kapsamında olduğu ve malzeme seçimi için hangi üretici verisinin esas alınacağı, her projede teknik şartname üzerinden birlikte netleştirilir.

Değerlendirme için paylaşılması gerekenler

·         Doldurulacak ürünlerin listesi, her biri için güncel SDS ve derişim aralığı

·         Ürünlerin hangilerinin aynı hattı paylaşabileceğine dair mevcut uygulama veya kalite kısıtları

·         Dolum sıcaklığı, viskozite ve donma ya da kristallenme bilgisi

·         Üstten veya alttan dolum tercihi ve tanker bağlantı tipleri

·         Buhar toplama için mevcut altyapı: tank buhar hattı, yıkayıcı, geri kazanım veya yakma ünitesi

·         Depolama tanklarında azot örtüleme olup olmadığı

·         Dolum miktarının kütle mi hacim mi esas alınarak faturalandığı

·         Tehlikeli alan sınıflandırması ve mevcut kontrol sistemi arayüzleri

İlgili sayfalar

·         Tanker dolum sistemleri: Pompa, sayaç, kontrol vanası ve dolum kolu zincirinin genel mühendisliği.

·         Korozif akışkan transfer sistemleri: Asit ve alkali ürünlerde malzeme ve sızdırmazlık kararları.

·         Kimyasal ölçüm skidleri: Dolum hattındaki sayacın teknolojisi ve ıslanan malzemesi.

·         Kimya terminallerinde solvent dolum sistemleri: Yanıcı ve uçucu solventlerin karma ürünlü terminalde ayrıştırılması.

·         Kimyasallar için parti (batch) ölçüm sistemleri: Hedef miktarda hassas kesme ve kayıt.

Kimyasal dolumuyla ilgili sorular

Aynı dolum koluyla birden fazla kimyasal doldurulabilir mi?

Ürünler kimyasal olarak birbiriyle uyumluysa, saflık spesifikasyonu kısa bir geçiş hacmine izin veriyorsa ve ürün değişiminde hattın boşaltılması ile gerekiyorsa yıkanması kayıt altına alınabiliyorsa mümkündür. SDS'te birbirinin uyumsuz malzemesi olarak geçen ürünler için ürüne özel hat ve farklı bağlantı tipi tercih edilir; bu karar ürün bazında verilir.

Kimyasal dolumunda buhar dönüş hattı her zaman gerekli midir?

Gereklilik ürünün uçuculuğuna, zehirliliğine, kokusuna ve geçerli emisyon mevzuatına bağlıdır. Düşük buhar basınçlı ve zararsız bir üründe basit bir havalandırma yeterli olabilirken, zehirli veya uçucu ürünlerde kapalı dolum ve dönen gazın tanka, yıkayıcıya ya da buhar geri kazanım ünitesine yönlendirilmesi gerekir. Farklı ürünlerin buhar hatları ortaklaştırılmadan önce uyumları ayrıca değerlendirilir.

Paslanmaz çelik her kimyasal için yeterli midir?

Hayır. Paslanmaz çelik birçok ürünle uyumlu olsa da bazı asitler, klorür içeren çözeltiler veya yüksek sıcaklıktaki ürünler yerel korozyona yol açabilir. Üretici uyumluluk kılavuzları, derişim ve sıcaklıktaki küçük değişikliklerin bile uyumu değiştirebileceğini belirtir. Bu nedenle pompa, sayaç, vana, hortum ve contalar gerçek ürün spesifikasyonu için üretici verisiyle ayrı ayrı kontrol edilir.

Hat boşaltma için azot kullanmak ölçümü etkiler mi?

Etkileyebilir. Azotla süpürme, sayaçtan sonra kalan ürünün tankere gitmesini sağlar; bu hacmin teslim edilen miktara dahil olup olmadığı aktarım noktasının tanımına bağlıdır. Ayrıca süpürme gazının sayaçtan geçmesi ölçüm hatasına yol açabileceği için süpürme noktası genellikle sayacın aşağı akış tarafında seçilir ve bu kurgu ticari ölçüm yaklaşımıyla birlikte belirlenir.