LPG Dolum ve Boşaltım Skidleri

Bir LPG dolum ve boşaltım skidi; tankere ürün basan veya tankerden ürün alan pompa ya da kompresörü, sıvı ve buhar hatlarını, acil kapama ve emniyet vanalarını, ölçüm hattını ve lokal kontrol panosunu tek bir çelik şase üzerinde toplayan ön montajlı bir pakettir. Skidin değeri, içindeki ekipman listesinden çok, sahaya geldiğinde nereye ve nasıl bağlanacağının önceden tanımlanmış olmasında yatar: depolama tankı bağlantıları, tanker bağlantı noktası, elektrik ve kontrol sinyalleri, tahliye ve havalandırma bağlantıları ile temel detayları proje başında netleşmezse ön montajın sağladığı avantaj sahada kaybolur.

Tanker dolum ve boşaltım zincirinin genel mantığı Tanker Dolum Sistemleri ve Tanker Boşaltım Sistemleri sayfalarında anlatılmıştır. Bu sayfa, LPG'nin basınç altında sıvı halde tutulan bir ürün olmasının paket kapsamına ve saha arayüzlerine getirdiği farklara odaklanır.

LPG'de dolum ve boşaltımı aynı pakette toplamanın mantığı

Birçok LPG depolama tesisinde aynı tanker peronu hem ürün kabulü hem de sevkiyat için kullanılır. Bu durumda iki ayrı sistem kurmak yerine, vana manifoldu ile yönü değiştirilebilen tek bir paket tasarlanabilir. LPG'de bu birleşmeyi kolaylaştıran özellik, ürünün her iki yönde de kapalı devrede taşınmasıdır: sıvı hattı ürünü taşırken buhar hattı tanker ile depolama tankı arasındaki basıncı dengeler. Dolumda pompa depolama tankından çekip tankere basar; boşaltımda ise ya pompa kullanılır ya da kompresör depolama tankındaki buharı tankerin buhar boşluğuna basarak sıvıyı tankerden iter. Hangi yöntemin seçileceği LPG Tanker Boşaltım Sistemleri sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Paket kapsamı: standart bileşenler ve projeye göre eklenenler

Saha arayüzleri: skid sınırında netleşmesi gerekenler

Ön montajlı bir LPG paketinde sorunların çoğu şasenin içinde değil, sınırında çıkar. Aşağıdaki arayüzlerin her biri için hangi tarafın neyi sağlayacağı yazılı olarak belirlenmelidir.

Depolama tankı ile proses bağlantıları

Pompa emme hattı, depolama tankının sıvı çıkışından skide kadar olabildiğince kısa, düz ve yukarı doğru buhar cebi oluşturmayacak biçimde düzenlenmelidir. LPG depolama tankında doyma basıncında bulunduğu için emme tarafındaki her basınç kaybı ürünün pompa girişinde buharlaşma riskini artırır. Bu nedenle skidin yerleşimi yalnızca yer kısıtına göre değil, mevcut net pozitif emme yüksekliğine (NPSH) göre seçilir. Buhar dönüş hattının depolama tankının buhar boşluğuna nereden bağlanacağı, pompa by-pass (minimum debi) dönüşünün tankın neresine geleceği de bu arayüzün parçasıdır.

Tanker tarafı bağlantısı

Tanker üzerindeki sıvı ve buhar bağlantılarının tipi, çapı ve yerleşimi ülkeden ülkeye ve tanker imalatçısına göre değişebilir. Skidin hortum veya kol ucu bu bağlantılarla uyumlu seçilmeli; tankerin yaklaşma yönü, bağlantı noktalarının yüksekliği ve hortumun hareket alanı birlikte değerlendirilmelidir. Tankerin kendi dahili vanalarının uzaktan kapatılmasına ilişkin bir arayüz öngörülüyorsa, bu sinyalin kaynağı ve sorumluluğu ayrıca tanımlanmalıdır.

Tahliye, havalandırma ve hortum boşaltma

Emniyet tahliye vanalarının çıkışları ile transfer sonunda hortum veya kolda kalan ürünün boşaltılması için bir hedef gerekir: buhar dönüş sistemine geri alma, tesisin fakel ya da havalandırma sistemine bağlantı veya ürünün depolama tankına geri basılması. Bu seçim tesisin mevcut altyapısına bağlıdır ve skid tasarımını doğrudan etkiler.

Elektrik, kontrol ve emniyet sinyalleri

Tehlikeli alan sınıflandırması skid üzerindeki motor, transmitter ve pano seçimini belirler; sınıflandırma tesis sahibinin çalışmasıyla gelir ve skid tasarımına girdi olur. Enerji beslemesi, tesis acil durdurma (ESD) sisteminden gelen ve ona giden sinyaller, gaz dedektörleri ve yangın algılama ile ilişki, tesis kontrol sistemine aktarılacak veriler arayüz listesinde tek tek tanımlanmalıdır. Kilitleme mantığının kendisi LPG terminallerinde ESD ve emniyet kilitleme sistemleri sayfasında ele alınmıştır.

Basınç sınıfı, malzeme ve düşük sıcaklık durumu

LPG skidinin tasarım basıncı, ürünün en yüksek beklenen işletme sıcaklığındaki buhar basıncı ile pompa ve kompresörün oluşturabileceği ek basınç birlikte düşünülerek belirlenir. Propanca zengin ürünler aynı sıcaklıkta bütanca zengin ürünlerden daha yüksek buhar basıncına sahip olduğu için, tesisin hangi ürünleri işleyeceği basınç sınıfını doğrudan etkiler. Bunun yanında hızlı basınç düşüşü sırasında LPG'nin buharlaşarak kendini soğutması, bazı hat bölümlerinde ortam sıcaklığının altına inilmesine yol açabilir; malzemenin minimum tasarım sıcaklığı bu senaryo göz önüne alınarak seçilmelidir. Contalar ve hortumlar da LPG ile uyumlu malzemeden olmalıdır.

Ölçüm ve emniyet paketin içinde nasıl yer alır?

Skide ölçüm hattı eklendiğinde en kritik konu sayaçta sıvı fazın korunmasıdır; karşı basınç kontrolü ve buhar ayırıcı bu amaçla kullanılır ve LPG ölçüm skidleri sayfasında ayrıntılandırılmıştır. Miktarın faturalamaya esas olacağı durumlarda ölçüm sistemi bütün olarak değerlendirilir; tek bir sayacın onayı, dönen buhar dahil sistemin tamamını kapsamaz. Emniyet tarafında ise acil kapama vanaları, kopma kaplinleri, topraklama ve konum izinleri pakete fiziksel olarak entegre edilir; hangi fonksiyonların hangi güvenilirlik seviyesiyle gerçekleştirileceği risk değerlendirmesinden türetilir.

TLY Enerji'nin LPG dolum ve boşaltım projelerindeki katkısı

TLY Enerji, LPG tanker dolum ve boşaltım istasyonları için tasarım, tedarik ve mühendislik hizmetleri sunar. Proje kapsamına bağlı olarak LPG pompaları, akış ölçerler, basınç düşürücüler, emniyet vanaları ve kontrol sistemlerinin seçimi ve tedariki; sistem entegrasyonu, montaj, test ve devreye alma aşamalarında mühendislik desteği bu kapsama girebilir. Skidin tedarik sınırı ve saha arayüzlerinde sorumluluk paylaşımı, her projede teknik şartname üzerinden birlikte belirlenir.

Paket tanımı için hazırlanması gereken bilgiler

·         İşletme modları: yalnız dolum, yalnız boşaltım veya her ikisi; günlük tanker sayısı ve modlar arasındaki oran

·         İşlenecek ürünler: ticari propan, bütan veya karışım; mevsimsel ürün değişimi olup olmadığı

·         Depolama tankının tasarım basıncı, sıvı ve buhar bağlantı noktaları ile skide olan mesafe ve kot farkı

·         Hedef transfer debisi ve kabul edilebilir tanker bekleme süresi

·         Boşaltımda pompa mı kompresör mü kullanılacağı veya bu kararın mühendislik çalışmasına bırakılıp bırakılmadığı

·         Tanker bağlantı tipleri ve hortum ya da kol tercihi

·         Emniyet vanası ve hortum boşaltma çıkışları için mevcut fakel, havalandırma veya buhar dönüş altyapısı

·         Tehlikeli alan sınıflandırması, tesis ESD sistemi ve kontrol sistemi ile yapılacak sinyal alışverişi

İlgili LPG uygulamaları

·         LPG tanker dolum sistemleri: Kapalı devre dolum, dolum oranı sınırı ve miktar belirleme yöntemleri.

·         LPG tanker boşaltım sistemleri: Pompa ile kompresör yönteminin karşılaştırılması.

·         LPG terminallerinde ESD ve emniyet kilitlemeleri: Skide entegre edilen acil kapama ve izin fonksiyonlarının mantığı.

·         LPG ölçüm skidleri: Sayaçta sıvı fazın korunması ve ölçüm hattı tasarımı.

·         LPG buhar dönüş sistemleri: Buhar hattının basınç dengesine ve transfer süresine etkisi.

LPG dolum ve boşaltım skidleri hakkında sorular

Dolum ve boşaltım için tek skid mi, iki ayrı skid mi seçilmeli?

Aynı peronda hem kabul hem sevkiyat yapılıyorsa ve iki modun debileri birbirine yakınsa, manifoldla yönü değiştirilen tek paket yer ve maliyet açısından avantajlı olabilir. Modların debileri, tanker tipleri veya çalışma saatleri çok farklıysa ya da iki işlem aynı anda yapılacaksa ayrı skidler işletmeyi sadeleştirir. Karar, günlük işletme profili ve yedeklilik beklentisi birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Skidin basınç sınıfı nasıl belirlenir?

Başlangıç noktası, tesiste işlenecek en uçucu ürünün en yüksek beklenen sıcaklıktaki buhar basıncıdır. Buna pompa veya kompresörün oluşturduğu ek basınç ve hat içi basınç dalgalanmaları eklenir. Depolama tankının ve tankerin tasarım basıncı da skidin bağlı olduğu sistemin sınırlarını belirler. Kesin değer proje şartnamesi ve geçerli basınçlı ekipman mevzuatına göre mühendislik hesabıyla belirlenir.

LPG skidinde termal tahliye vanası neden gereklidir?

Transfer bittiğinde veya acil kapama sonrasında iki kapalı vana arasında sıvı LPG kalabilir. Güneş ya da ortam sıcaklığıyla ısınan bu sıvı genleşmeye çalışır ve kapalı hacimde basınç hızla yükselir. Termal tahliye vanası bu basıncı güvenli bir hedefe boşaltarak boru ve ekipmanı korur. Çıkışının nereye bağlanacağı tesisin tahliye altyapısına göre belirlenir.

Skid üzerindeki sayaç ticari teslim için kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak bu karar ölçüm sisteminin bütününü etkiler. Sayaçta sıvı fazın korunması, buhar ayırma düzeni, sıcaklık ve yoğunluk ölçümü, doğrulama bağlantıları ve buhar dönüşünün miktar hesabındaki yeri birlikte tasarlanmalıdır. Faturalamaya esas ölçümde uygulanacak yasal metroloji şartları ülke mevzuatına ve sözleşmeye bağlıdır.