NGL Tanker Boşaltım Sistemleri

NGL tankerinden tesise güvenli ve ölçümlü ürün alımı üç işin birlikte yürütülmesiyle sağlanır: tankerle alıcı tank arasındaki basınç farkının kontrollü yönetimi, alınan miktarın sıvı fazda ve kesintisiz ölçülmesi ve ürünün bileşiminin kabul spesifikasyonuna uyduğunun teyidi. Tipik alıcı, karışık NGL'yi (Y-grade) ayrıştıran bir fraksiyonlama ünitesi ya da onu besleyen bir tampon depolamadır; bu nedenle boşaltım, depolamaya ürün almaktan öte, bir proses ünitesinin besleme kalitesini de etkiler.

Emme tarafı sorunları ve alınan miktarın tank seviyesiyle mutabakatı gibi genel konular tanker boşaltım sistemleri sayfasında, pompa ile kompresör yöntemlerinin temel karşılaştırması LPG tanker boşaltım sayfasında yer alır. Burada NGL'ye özgü kabul, basınç ve numune konuları ele alınır.

Tesis girişinde kabul: boşaltmadan önce neler doğrulanır?

NGL'de her tanker farklı bir kaynak ya da farklı bir işletme gününe ait ürün taşıyabilir. Kabul sürecinde sevk belgesi, tanker kimliği ve beyan edilen bileşim veya buhar basıncı verisi kontrol edilir; fraksiyonlama ünitesinin giriş spesifikasyonu dışında kalabilecek partilerin, örneğin beklenenden yüksek etan ya da ağır uç içeren ürünlerin, boşaltma başlamadan belirlenmesi hedeflenir. Tesisin, sevk belgesindeki bileşime mi yoksa kendi aldığı numunenin analizine mi dayanacağı ticari anlaşmayla netleşmelidir.

Kabul adımları otomasyon sistemine bağlanabilir: tanker kimliği ve parti bilgisi doğrulanmadan, topraklama ve kol bağlantı izinleri alınmadan boşaltım pompası veya kompresörü çalışmaz. Bu kilitleme mantığı, LPG'deki emniyet izinlerine ek olarak ürün kabul kriterini de içerir.

Basınç yönetimi: tanker, alıcı tank ve transfer yöntemi

Boşaltımda sıvıyı hareket ettiren şey tanker ile alıcı tank arasındaki basınç ilişkisidir. NGL'de iki tarafın bileşimi farklı olabileceği için basınçları da farklıdır: hafif bir parti, ağır ürün bulunan bir alıcı tanka boşaltılırken tanker basıncı yüksek kalabilir; tersi durumda alıcı tank daha yüksek basınçta olabilir. Transfer yöntemi bu olası durumların hepsinde çalışacak şekilde seçilir.

·         Pompa ile boşaltım: Sıvıyı pompa basar, buhar dengeleme hattı iki tarafı birbirine bağlar. Emme tarafında ürün kabarcık noktasına yakın olduğundan pompa girişinde basınç kaybını sınırlayan hat tasarımı ve hafif karışımlara göre kontrol edilmiş NPSH marjı gerekir.

·         Kompresör ile boşaltım: Alıcı tankın buharı sıkıştırılarak tankere basılır ve sıvı itilir. NGL'de sıkıştırılan buhar etan ve propanca zengindir; kompresörün tasarım basıncı ve emniyet ayarları bu hafif buhar için değerlendirilir, ayrıca kompresör çıkışında yoğuşma olasılığı dikkate alınır.

·         Basınç farkı ile doğal akış: Tanker basıncının belirgin biçimde yüksek olduğu durumlarda kısmi transfer mümkündür; ancak basınçlar eşitlendikçe akış azalır ve ölçüm için gerekli sıvı fazın korunması zorlaşır. Genellikle ana yöntem olarak değil, yardımcı bir durum olarak değerlendirilir.

Boşaltım sonunda ölçüm: iki fazlı akıştan kaçınmak

Tanker boşalmaya yaklaşırken sıvı seviyesi düşer, emme ağzında girdap ve buhar sürüklenmesi başlar. Basınçlı bir sıvılaştırılmış gazda buhar, atmosferik bir akaryakıttaki hava gibi basit bir hava ayırıcıyla tahliye edilemez. Basınç altındaki sıvılaştırılmış gaz ölçüm sistemleri için yasal metroloji belgelerinde gaz ayırma elemanı olarak yoğuşturma tankı tanımlanmıştır; sayaç akış yukarısında buharın ayrılması ve sayaçta karşı basınç tutulması birlikte düşünülür.

İşletme tarafında boşaltım sonu için genellikle düşük debili bir son kademe, sayaç diagnostiği veya yoğunluk ölçümüyle buhar tespiti ve buna bağlı otomatik durdurma kullanılır. Coriolis sayaçların ölçtüğü yoğunluktaki ani düşüş, iki fazlı akışın göstergesi olarak kullanılabilir. Tankerde kalan buhar ve varsa sıvı kalıntının nasıl hesaplanacağı ticari ölçüm yapılan tesislerde önceden tanımlanmalıdır.

Bileşim teyidi için numune

Basınç altındaki NGL'den alınan numune, basıncı düşürülürse hafif bileşenlerini kaybeder ve bileşimi değişir. Bu yüzden numune, sıvı fazı koruyan pistonlu silindir gibi basınçlı kaplara alınır. Boşaltım boyunca akışla orantılı bileşik numune almak, tek noktadan alınan anlık numuneye göre tüm partiyi daha iyi temsil eder; özellikle tankerde tabakalaşma veya önceki yükten kalıntı varsa bu fark önem kazanır. Numunenin ticari hesapta nasıl kullanılacağı NGL ticari teslim sayfasında anlatılmıştır.

Fraksiyonlama ünitesine besleme

Boşaltılan ürün doğrudan fraksiyonlama ünitesine gönderiliyorsa, tankerden tankere değişen bileşim ünitenin kolon yüklerini ve ürün kalitesini etkileyebilir. Tampon tank kullanımı, farklı partilerin karıştırılarak beslemenin dengelenmesini sağlar. Boşaltım skidinde ölçülen kütle, yoğunluk ve analiz sonuçlarının tesisin dağıtık kontrol sistemine (DCS) aktarılması, işletme ekibinin besleme değişimini önceden görmesine yardımcı olur.

Seçim kriterleri

TLY Enerji'nin katkısı

TLY Enerji, NGL boşaltım projelerinde kabul ve ölçüm gereksinimlerinin değerlendirilmesi, Coriolis sayaç, yoğunluk, basınç ve sıcaklık ölçümü, vana ve pompa tedariki, proses analiz cihazlarının kurulumu ile PLC ve DCS tarafında konfigürasyon ve devreye alma konularında mühendislik desteği sağlayabilir. Fraksiyonlama ünitesi ve depolama tesisinin kendisi kapsam dışıdır; tedarik sınırı proje şartnamesiyle belirlenir.

Boşaltım tesisi için paylaşılması gereken bilgiler

·         Gelen NGL'nin tipik ve uç bileşimleri; sevk belgesinde hangi verinin geldiği

·         Alıcı tank veya tampon tankın tasarım ve işletme basıncı

·         Tercih edilen transfer yöntemi ya da mevcut pompa/kompresör altyapısı

·         Günlük tanker sayısı ve hedef boşaltım süresi

·         Fraksiyonlama ünitesinin giriş spesifikasyonu ve kabul kriterleri

·         Numune alma ve analiz düzeni: laboratuvar, çevrim içi analiz veya ikisi birlikte

·         Alınan miktarın satın alma esası olup olmadığı

·         Tesisin DCS/SCADA arayüzü ve tehlikeli alan sınıflandırması

İlgili sayfalar

·         NGL dolum ve boşaltım skidleri: Boşaltım donanımını ön montajlı pakette toplayan çözüm ve arayüzleri.

·         NGL ticari teslim ölçüm sistemleri: Alınan kütle ve bileşim analizinden ticari miktara geçiş.

·         LPG tanker boşaltım sistemleri: Pompa ve kompresörle boşaltımın propan-bütan için temel karşılaştırması.

·         Tanker boşaltım sistemleri: Emme tarafı sorunları ve miktar mutabakatının genel anlatımı.

NGL tanker boşaltımı hakkında sorular

NGL boşaltımında pompa mı kompresör mü seçilmeli?

Kesin bir tercih yoktur. Pompa, sıvıyı doğrudan ve ölçüm açısından kararlı biçimde aktarır, ancak emme tarafında NPSH marjı dardır. Kompresör, tankeri daha iyi boşaltabilir; ancak NGL'de sıkıştırılan buhar hafif bileşenlerce zengin olduğundan basınç ve yoğuşma koşulları ayrıca değerlendirilir. Bileşim aralığı geniş tesislerde iki yöntemin birlikte sunulması da değerlendirilir.

Numune neden normal bir şişeye alınamaz?

NGL basınç altında sıvıdır. Atmosferik bir kaba alındığında etan ve propan gibi hafif bileşenler hemen buharlaşır, kalan sıvının bileşimi gerçek ürünü temsil etmez. Bu nedenle numune, sıvıyı basınç altında tutan pistonlu silindir gibi kaplara alınır ve laboratuvara bu şekilde taşınır. Numune noktasının ve kabın hazırlanması da temsil edebilirliği etkiler.

Boşaltım sonundaki buhar sayaç okumasını nasıl etkiler?

Tanker boşalmaya yaklaşırken sıvıya buhar karışabilir. Sayaçtan iki fazlı akış geçerse ölçüm hatası oluşur ve sayaç diagnostiği alarm verebilir. Bu yüzden sayaç akış yukarısında buhar ayırma elemanı, sayaç akış aşağısında karşı basınç ve boşaltım sonunda düşük debili bir kademe veya yoğunluk tabanlı otomatik durdurma kullanılır.

Değişken bileşim fraksiyonlama ünitesini neden etkiler?

Fraksiyonlama kolonları belirli bir besleme bileşimine göre işletilir. Etan veya ağır uç oranı tankerden tankere belirgin biçimde değişirse kolon yükleri ve ürün kalitesi dalgalanabilir. Tampon tank ile partilerin karıştırılması ve boşaltımda ölçülen verilerin kontrol sistemine aktarılması, işletme ekibinin bu değişime önceden hazırlanmasını sağlar.