Gıda ve içecek sıvılarının transferinde hijyen gereksinimi tek bir malzeme kararıyla karşılanmaz; birbirinden ayrı üç katman birlikte ele alınır. Birincisi hijyenik tasarımdır: ürünün temas ettiği her yüzeyin temizlenebilir, boşalabilir ve ölü hacimden arındırılmış olması. İkincisi gıda ile temas eden malzemelerin mevzuata uygunluğudur: metal yüzeyler kadar contalar, hortumlar ve plastik parçalar da bu kapsama girer. Üçüncüsü işletme hijyenidir: temizlik çevrimleri, yalnızca gıdaya ayrılmış tankerler ve her transferin kayıt altına alınması.
Bu sayfa, gıda sınıfı sıvı transferini petrol ve kimya terminallerinden ayıran noktaları ve bu bölümdeki çözüm sayfalarının hangi soruya yanıt verdiğini özetler.
Petrol terminali alışkanlıkları neden doğrudan uygulanamaz?
Konu | Akaryakıt ve kimya transferi | Gıda sıvısı transferi |
Tasarımı yönlendiren ana risk | Tutuşma, buhar emisyonu, taşma | Ürünün mikrobiyolojik, kimyasal veya fiziksel kirlenmesi |
Temizlik | Ürün değişiminde veya bakımda yapılır | Rutin işletmenin parçasıdır; sistem temizlik çevrimine göre tasarlanır |
Taşıyıcı araç | Önceki yükle uyumluluk kontrol edilir | Gıdaya ayrılmış, işaretli tanker ve yükler arasında etkin temizlik aranır |
Malzeme seçimi | Korozyon ve kimyasal uyumluluk | Korozyon uyumuna ek olarak gıda ile temas eden malzeme uygunluğu |
Ölçüm güçlüğü | Sıcaklık, yoğunluk ve buhar kaybı | Hava sürüklenmesi, köpük ve hijyenik montaj kısıtları |
Kayıt | Miktar ve ticari teslim verisi | Miktara ek olarak parti, sıcaklık ve temizlik kayıtları |
Avrupa Birliği gıda hijyeni mevzuatı bu farkın bir kısmını açıkça tanımlar: dökme sıvı gıdalar, gıda taşımacılığına ayrılmış ve bunu gösteren silinmez işarete sahip kap veya tankerlerle taşınır; farklı yükler arasında kirlenme riskine karşı etkin temizlik yapılır. Gıda ile temas eden ekipmanın etkin biçimde temizlenebilmesi, uygun malzemeden yapılması ve temizliğe izin verecek şekilde yerleştirilmesi de aynı mevzuatın ekipman gereksinimleri arasındadır.
Paslanmaz çelik neden tek başına hijyenik tasarım değildir?
Paslanmaz çelik seçimi bir korozyon ve malzeme uyumluluğu kararıdır. Paslanmaz çelik bile her koşulda korozyona dayanıklı değildir; mekanik birleşimler, dar köşeler ve kötü tamamlanmış kaynaklar gibi oksijenin az olduğu küçük bölgelerde çatlak ve oyuk korozyonu görülebilir. Hijyenik tasarım ise ayrı bir gereksinim kümesidir: temizlenebilirlik, kendiliğinden boşalma, ölü bacak ve aralık bulunmaması, uygun yüzey kalitesi, hijyenik bağlantılar ve doğrulanmış temizlik çevrimi.
Bu ayrım cihaz seçiminde de görülür. Paslanmaz gövdeli ve flanşlı bir sayaç kendiliğinden hijyenik sayılmaz; bir üreticinin veri sayfası, hijyenik tasarım belgelerinin yalnızca belirli hijyenik proses bağlantıları ve gövde seçeneğiyle geçerli olduğunu belirtir. EHEDG de belgelendirmenin genellikle tek tek bileşenler için yapıldığını, büyük ve karmaşık proses sistemleri için yapılmadığını ifade eder. Bu nedenle belgeli bileşenlerden oluşan bir hattın bütün olarak nasıl temizleneceği ayrıca değerlendirilir.
Gıda ile temas eden malzemeler
Avrupa Birliği'nde 1935/2004 sayılı Tüzük, gıda ile temas eden tüm malzemeler için çerçeve kuraldır: malzeme, gıdaya sağlığa zarar verecek düzeyde bileşen geçirmemeli ve gıdanın bileşimini, tadını veya kokusunu kabul edilemez biçimde değiştirmemelidir; izlenebilirlik ve uygunluk belgeleri de istenir. Plastik malzemeler için ayrıca 10/2011 sayılı Tüzük uygulanır. ABD pazarına yönelik projelerde contalar, hortumlar ve diğer polimer parçalar için 21 CFR Part 177 hükümleri gündeme gelir. Pratikte bu, yalnızca boru ve gövde malzemesinin değil, her conta ve hortum için uygunluk beyanının tedarik kapsamında netleştirilmesi anlamına gelir.
Temizlik çevrimi tasarımın parçasıdır
Yerinde temizleme (CIP), ekipmanın sökülmeden doğrulanmış prosedürlerle otomatik olarak temizlenmesidir; gerektiğinde yerinde sterilizasyon (SIP) eklenir. Temizlik çözeltisinin her yüzeye ulaşması ve hattın tamamen boşalabilmesi, boru geometrisi ve cihaz yerleşimi baştan buna göre planlandığında mümkündür; sonradan eklenen temizlik düzenleri çoğu zaman beklendiği gibi çalışmaz. Temizlik kimyasalları ve sıcaklıkları, sensörler ve contalar için de bir seçim kriteridir.
Bu bölümdeki çözüm sayfaları
· Gıda sınıfı tanker dolum sistemleri: Tankere dolumda hijyenin, ürün kaybının ve kayıtların yönetimi.
· Gıda sınıfı tanker boşaltım sistemleri: Tankerden kabulde miktar ve kalitenin doğrulanması.
· Hijyenik ölçüm skidleri: Hijyenik sayaç ve bağlantı seçimi, cihaz belgelerinin sınırı.
· Hijyenik transfer sistemleri: Pompa, vana, eğim ve drenajla hijyenik hat tasarımı.
· CIP / SIP uyumlu sistemler: Transfer ve ölçüm ekipmanının temizlik ve sterilizasyon çevrimlerine uyumu.
· Paslanmaz çelik ölçüm sistemleri: Paslanmaz kalite seçimi, yüzey işlemi ve hijyenik tasarımdan farkı.
TLY Enerji ile çalışma kapsamı
TLY Enerji'nin doğrulanmış hizmetleri; proses koşullarına göre ölçüm ve kontrol teknolojisinin seçimi, enstrüman, vana ve pompa tedariki, sistem entegrasyonu, saha montajı, test ve devreye almayı kapsar. Gıda sınıfı bir transfer projesinde bu hizmetlerden hangilerinin uygulanacağı, hijyenik tasarım ve malzeme uygunluğu belgelerinin kim tarafından sağlanacağı dahil, proje başında teknik şartname üzerinden birlikte belirlenir.
Kısa sorular
Gıda sınıfı ile hijyenik tasarım aynı şey midir?
Hayır. Gıda sınıfı ifadesi çoğunlukla malzemenin gıda ile temasa uygun olduğunu, yani ürüne zararlı düzeyde bileşen geçirmediğini anlatır. Hijyenik tasarım ise ekipmanın temizlenebilir, boşalabilir ve ölü hacimden arındırılmış olmasıyla ilgilidir. Uygun malzemeden yapılmış bir parça, temizlenemeyen bir aralık içeriyorsa yine de hijyen riski taşır.
Petrol ürünleri için kullanılan bir dolum veya ölçüm skidi gıda sıvısına uyarlanabilir mi?
Doğrudan uyarlanması genellikle uygun değildir. Petrol uygulamalarında kullanılan bağlantılar, contalar ve ölçüm hattı yerleşimi temizlenebilirlik ve gıda temaslı malzeme gereksinimleri gözetilerek seçilmemiş olabilir. Yeniden kullanım düşünülüyorsa ürünle temas eden her parçanın hijyenik tasarım ve malzeme uygunluğu açısından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Bir sayacın EHEDG veya 3-A belgesi olması yeterli mi?
Belge, o cihazın belirtilen bağlantı ve seçeneklerle hijyenik tasarım ölçütlerini karşıladığını gösterir; bütün hattı kapsamaz. Sayacın montaj yönü, çevresindeki bağlantılar, boşaltma noktaları ve hattın temizlik çevrimi ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıntılı değerlendirme hijyenik ölçüm skidleri sayfasında yer alır.