Bir tanker dolum veya boşaltım sistemi, ürünü depolama ile karayolu tankeri arasında emniyetli ve ölçülü biçimde aktaran yapı taşlarından oluşur: ürünü basan pompa; süzgeç, gaz/hava ayırıcı, sayaç ve kontrol vanasından oluşan ölçüm zinciri; dolumu yöneten parti (batch) kontrolörü; tankere bağlanan dolum kolu ve adaptörler; topraklama, taşma önleme ve acil durdurma gibi emniyet izinleri; buhar toplama bağlantısı ve bütün bunları yöneten otomasyon katmanı. Doğru çözümü seçmek için beş temel karar verilir: aktarım yönü, dolum yöntemi, peron ve kol sayısı, otomasyon seviyesi ve ölçümün ticari amacı.
Bu sayfa, akışkandan bağımsız olarak bu kararları bir haritada toplar ve her birini ayrıntılandıran çözüm sayfasına yönlendirir. Ürüne özgü gereksinimler ise endüstri sayfalarında ele alınır.
Tedarik sınırı: skid mi, peron mu, terminal mi?
Aynı ad altında çok farklı kapsamlar teklif edilebildiği için ilk karar, işin hangi seviyede tanımlanacağıdır. Kritik olan yalnızca neyin kapsama girdiği değil, sınırın iki tarafındaki arayüzlerin, yani sinyallerin, basınç koşullarının, enerji beslemesinin ve verinin kimin sorumluluğunda olacağıdır.
· Skid seviyesi: Ölçüm ve kontrol birimi tek başına tedarik edilir; pompa, dolum kolu ve depolama dışarıda kalır. Pompa çalıştırma ve izin sinyalleri arayüz olarak tanımlanmalıdır. Ayrıntılar tanker dolum sistemleri ve ticari teslim dolum skidleri sayfalarındadır.
· Peron seviyesi: Skide dolum kolları, peron ekipmanı ve buhar toplama bağlantısı eklenir; dolum yönteminin seçimi bu seviyede yapılır.
· Terminal seviyesi: Birden çok peron, depolama ve tank ölçümü, ürün kabulü, terminal otomasyon sistemi, buhar işleme ve saha trafiği birlikte ele alınır; kapasite planlaması ve otomasyon bu seviyenin konusudur.
Beş kararla çözüm haritası
· Aktarım yönü: Dolumda ürün basınçlı hattan tankere gönderilir; boşaltımda ise emme tarafı, pompa beslemesi ve tanker boşalırken hava veya gaz sürüklenmesi tasarımın merkezine yerleşir.
· Dolum yöntemi: Alttan dolum yer seviyesinde yapılır, standart adaptörlerle bölmelerin eşzamanlı dolumuna izin verir ve buhar toplama ile taşma sensörü bağlantılarını aynı arayüzde toplar. Üstten dolum ise tankerin üst kapağından yapılır; ürün sıçramasını önlemek için kol ucunun tanker tabanına yakın tutulması gerekir.
· Peron, kol ve ürün sayısı: Peron sayısı, peron başına dolum kolu sayısı ve bir koldan verilebilecek ürün sayısı birbirinden bağımsız boyutlardır; kapasite ve ürün ayrımı bu üçü birlikte planlanarak belirlenir.
· Otomasyon seviyesi: Yerel parti kontrolörüyle çalışan tek bir peron ile sürücü tanıma, sipariş eşleştirme ve kurumsal kaynak planlama (ERP) entegrasyonu içeren bir terminal otomasyon sistemi (TAS) arasında geniş bir yelpaze vardır.
· Ölçümün amacı: Stok takibi için proses ölçümü ile satışa esas ticari teslim ölçümü farklı sıkılıkta tasarlanır. Yasal metrolojiye tabi uygulamalarda ölçüm sisteminin tamamı ve sayaç için ayrı hata sınırları tanımlanır; tek bir cihazın onayı bütün sistemi kapsamaz.
Akışkan tasarımı nasıl değiştirir?
Yapı taşları aynı kalsa da ürünün karakteri ayrıntıları belirler. Benzin gibi uçucu akaryakıtlarda buhar toplama ve emisyon kontrolü öne çıkar. Basınç altında sıvı tutulan LPG'de sayaçtaki ürünün sıvı halde kalması için karşı basınç kontrolü ve buhar dönüş hattı gerekir. LNG'de kriyojenik sıcaklık, hatların önceden soğutulması ve malzeme seçimi belirleyicidir. Kimyasallarda ise malzeme uyumu, sızdırmazlık ve ürünler arası kontaminasyonun önlenmesi ön plandadır. Bu farklar ilgili endüstri sayfalarında ayrıntılandırılmıştır.
TLY Enerji'nin tanker dolum ve boşaltım projelerindeki yeri
TLY Enerji; akaryakıt ve LNG tanker dolum ve boşaltım tesisleri için sistem tasarımı, ürün tedariki, mühendislik, montaj, devreye alma ve bakım hizmetleri sunar. LPG tanker dolum ve boşaltım istasyonlarında tasarım, tedarik ve mühendislik desteği verir. Enstrüman, vana ve pompa tedariki ile dolum ve boşaltım işlemlerinin otomasyon ve kontrol sistemleri bu kapsamın parçası olabilir. Projenin skid, peron veya daha geniş bir sistem seviyesinde mi ele alınacağı ve tedarik sınırı, teknik şartname üzerinden birlikte belirlenir.
İlk teknik görüşme için yeterli olan bilgiler
· Aktarılacak ürünler ve temel özellikleri
· Aktarım yönü: dolum, boşaltım veya her ikisi
· Hedeflenen günlük tanker sayısı ve yoğun saat beklentisi
· Tanker filosunun tipi ve kullanılan dolum yöntemi
· Yeni yatırım mı, mevcut peronların yenilenmesi mi
· Ölçümün amacı ve mevcut otomasyon veya ERP altyapısı
Bu kategorideki çözümler ve endüstriler
· Tanker dolum sistemleri: Tek bir dolum noktasının proses akışı ve bileşenleri.
· Tanker boşaltım sistemleri: Tankerden depolamaya ürün alımı ve alınan miktarın doğrulanması.
· Üstten dolum (top loading) sistemleri: Üst kapaktan dolumda emniyet, buhar ve operatör ergonomisi.
· Alttan dolum (bottom loading) sistemleri: Adaptör, buhar dönüşü ve taşma önleme arayüzlerinin eşleşmesi.
· Çok hatlı ve çok peronlu tanker dolum terminalleri: Kapasite, yerleşim ve ürün ayrımının planlanması.
· Otomatik tanker dolum terminalleri: Sipariş doğrulamadan irsaliyeye otomasyon katmanları.
· Ticari teslim (custody transfer) tanker dolum skidleri: Satışa esas ölçümde miktarın doğrulanması ve kayıt.
· Akaryakıt terminalleri: Benzin, motorin ve jet yakıtına özgü dolum ve buhar gereksinimleri.
· LPG terminalleri: Basınç altında sıvı ürünün dolum, ölçüm ve emniyet ihtiyaçları.
· LNG terminalleri: Kriyojenik transfer ve ölçümün özel gereksinimleri.
· Kimya ve petrokimya terminalleri: Malzeme uyumu ve ürün ayrımı odaklı transfer sistemleri.
Kategori hakkında kısa yanıtlar
Aynı peronda hem dolum hem boşaltım yapılabilir mi?
Mümkündür. Bazı parti kontrolörleri boşaltım işlevini de destekler ve ölçüm skidleri dolum ile boşaltım için birlikte tasarlanabilir. Ancak boşaltımda pompanın emme koşulları, gaz ayırıcının görevi ve akış yönü farklıdır. İki yönlü kullanımda sayaç ve vanaların her iki yöne uygunluğu, ürün ayrımı ve peron trafiği birlikte değerlendirilmelidir; yoğun terminallerde iki işlem çoğu zaman ayrı peronlara ayrılır.
Aynı terminalde hem üstten hem alttan dolum yapılabilir mi?
Yapılabilir ve özellikle farklı ürünlere veya farklı tanker filolarına hizmet veren terminallerde yaygındır. Peronlar genellikle tek bir yönteme ayrılır, çünkü buhar toplama, taşma önleme ve operatör platformu ihtiyaçları iki yöntemde farklıdır. Bazı bölgelerde benzin gibi uçucu ürünler için alttan dolum ve buhar toplama mevzuatla zorunlu tutulabilir; bu nedenle karar ürün ve yerel düzenlemelerle birlikte verilir.
Her dolum noktasında ticari teslim ölçümü gerekir mi?
Gerekmez. Ürün satışa esas olarak teslim ediliyorsa veya ölçüm yasal metrolojiye tabiyse ticari teslim düzeyinde bir ölçüm sistemi gerekir. Tesis içi transferlerde veya satışın başka bir noktada ölçüldüğü durumlarda proses amaçlı ölçüm yeterli olabilir. Karar; sözleşme yapısına, ulusal mevzuata ve ürünün el değiştirdiği noktaya göre verilmelidir.